Aspekt geograficzny

Miasto znajduje się w południowo-wschodniej części Polski, na Pogórzu Środkowobeskidzkim, w Kotlinie Jasielsko-Krośnieńskiej, nad rzeką Wisłok, która wypływa ze stoków Kanasiówki w Beskidzie Niskim. Symbolicznym miejscem jest wzniesienie (277 m n.p.m.) w widłach rzek Wisłoka i Lubatówki, które stanowi historyczne centrum miasta. Krosno położone jest na wysokości ok. 260 m n.p.m., pomiędzy kotlinami: Jasielską (na zachodzie) a Zarszyńską (na wschodzie) oraz między Pogórzem Dynowskim (na północy) oraz Beskidem Niskim (na południu). W bliskim sąsiedztwie miasta leży Pasmo Odrzykońskie, w którym najwyższe szczyty to: Sucha Góra (585 m n.p.m.) oraz Królewska Góra (554 m n.p.m.).

Aspekt polityczny.

Krosno jest miastem na prawach powiatu, położonym w województwie podkarpackim; wcześniej (w latach 1975 – 1998) było stolicą województwa krośnieńskiego. Powiat krośnieński, z siedzibą władz w Krośnie, obejmuje dziewięć gmin. Powierzchnia miasta wynosi ok. 44 km2 , a liczba mieszkańców to ok. 50 tys.
Miasto prowadzi współpracę w ramach Związku Międzyregionalnego Euroregion Karpacki, do którego należą przygraniczne tereny Polski, Słowacji, Ukrainy, Węgier i Rumunii. Euroregion został powołany 14 lutego 1993 roku w celu zawierania współpracy międzynarodowej. Mimo problemów związanych ze zmianami politycznymi i administracyjnymi, Euroregion rozwija się i spełnia swoją rolę. Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej jest tym ważniejsza, że Euroregion stanowi pomost dla krajów, które do Unii jeszcze nie przystąpiły, ponieważ jego część znajduje się na wschodniej granicy Polski.

Garść historii.

Pierwsza wzmianka o Krośnie pochodzi z 1282 roku. Jest to dokument Leszka Czarnego, w którym autor mówi o małopolskich posiadłościach (m.in. właśnie o Krośnie), należących do biskupstwa lubuskiego. Jednak osadnictwo na tych terenach rozwijało się wtedy już od dłuższego czasu. Początkowo funkcjonowała wspólnota plemion - kultura przeworska, a w połowie XIV wieku, dzięki Kazimierzowi Wielkiemu osada została przekształcona na miasto na prawie magdeburskim. Nastąpił szybki rozwój miasta, w XV wieku gród miał już mury obronne, ramy sukiennicze, wodociąg, dwie szkoły. Przełom XV i XVI wieku to zły czas dla Krosna: zaraza i pożar dziesiątkują miasto. Natomiast sam wiek XVI i pierwsza połowa XVII to jego największy rozkwit, zarówno kulturalny jak i gospodarczy; potwierdza to porównywanie Krosna do takich miast jak Zamość, Kraków czy Poznań. Jednak od połowy XVII miasto nawiedzały zarazy, klęski żywiołowe, było atakowane i niszczone, a okres rozbiorów przyczynił się do jeszcze większego zubożenia. Na przełomie wieków XIX i XX a szczególnie w dwudziestoleciu międzywojennym Krosno przeżywało swój kolejny rozkwit, między innymi za sprawą rozwoju przemysłu naftowego. Na okres I i II wojny światowej, kiedy miasto zostało zniszczone licznymi atakami, przypada przerwa w jego prężnej działalności przemysłowej. Odbudowano i ponownie uruchomiono zakłady pracy, przede wszystkim hutę szkła i zakłady lniarskie. Przyspieszenie rozwoju miasta nastąpiło również po 1975 roku, kiedy Krosno stało się miastem wojewódzkim (woj. krośnieńskiego). W roku 1990 założono Związek Miast Polskich i Stowarzyszenie Gmin Małopolskich, a w 1993 – co już było wspomniane – Związek Międzyregionalny Euroregion Karpacki, do których to stowarzyszeń Krosno należy.

Co ciekawego w mieście.

Krosno swój urok zawdzięcza przede wszystkim bogatej przeszłości i tradycji. Powstałe w XIV wieku rozwijało się prężnie i dzielnie znosiło niesprzyjające warunki polityczne, gospodarcze i społeczne, takie jak chociażby wojny czy klęski. Było ważnym ośrodkiem przemysłowym, jak również artystycznym. Świadczą o tym powstałe w minionych wiekach pomniki architektury oraz szeroko rozumiane rzemiosło artystyczne - dzieła sprowadzane lub wykonywane przez miejscowych mistrzów. Rozwój sztuki możliwy był dzięki mecenatowi szlachty i zamożnej części mieszczaństwa.
Wyjątkowość miasta podkreśla fakt, iż nazwane zostało „małym Krakowem” (parva Cracovia). Porównanie to zawdzięcza przede wszystkim podobieństwu starego miasta, konkretnie rynku. Przy krośnieńskim Rynku bowiem, również znajdują się kamienice z podcieniami, a przyjazne gołębie nadają temu miejscu mistycznej atmosfery. W obrębie historycznego centrum usytuowanych jest wiele średniowiecznych zabudowań, w tym kilka kościołów. Krosno to zresztą bogactwo architektury pod każdą postacią. Barokowa dzwonnica i jeden z największych dzwonów w Polsce oraz dzieła Tomasza Dolabelli i Franciszka Daniszewskiego w Kościele Farnym pw. św. Trójcy; Muzeum Podkarpackie w dawnym Pałacu Biskupim; Kaplica Emaus; kaplice świętych Piotra i Pawła, św. Wojciecha, Matki Boskiej – to tylko przykłady perełek historycznego budownictwa. Historia ukryta jest także w innych miejscach, jak chociażby w tajemniczym, bo już nieco zaniedbanym, cmentarzu żydowskim, który pamięta czasy XIX-wieczne oraz drugim, jeszcze starszym – na którym spoczywają osoby szczególnie zasłużone dla Krosna. Jedną z najlepszych form przekazywania historii kolejnym pokoleniom są oczywiście muzea. Poza wspomnianym Muzeum Podkarpackim istnieje Muzeum Rzemiosła; usytuowane jest w budynku z przełomu XIX i XX wieku, kiedyś była to siedziba Krajowej Fabryki Zegarów Wieżowych wiceburmistrza miasta. W latach 1984 – 1987 przystosowano budynek do pełnienia roli muzeum. Skarbem Krosna są niewątpliwie kamienice, a wśród nich wiele domów pełniących w przeszłości rozmaite funkcje. W Domu Leników na przykład w latach 1892 – 1990 funkcjonowała pierwsza w mieście drukarnia, a wcześniej (zanim budynek przejął Wojciech Lenik) – urząd pocztowy; sam budynek powstał w pierwszej połowie XIX wieku. Rodzina Leników kojarzona jest także z inną dziedziną, mianowicie rzeźbą; dom mieszkalny wraz z pracownią Andrzeja Lenika mieścił się w malowniczym budynku projektu Jana Zubrzyckiego, a sgraffita na fasadzie wykonał sam Lenik. W Krośnie mieszkało wiele osób zasłużonych również w innych dziedzinach, wśród nich Jan Szczepanik – wynalazca, zwany „polskim Edisonem”; Maciej Stęczyński – podróżnik, rysownik, poeta; Stanisław Bergman – malarz, uczeń Jana Matejki.
Krosno jest miastem przyjaźnie nastawionym do turystów. Miła atmosfera, zabytki i ciekawostki zachęcają do odkrywania jego zakątków i podziwiania piękna architektury. Aby mieszkańcom i gościom umilić zwiedzanie miasta i pogłębianie wiadomości o nim, powstał „Szlak dziedzictwa kulturowego” w ramach projektu „Trasa rozwoju”. Przy najważniejszych obiektach owego szlaku znajdują się tablice informacyjne.
Jest wiele sposobów spędzania wolnego czasu, jednak chyba najbardziej lubianą formą wypoczynku jest ogólnie rozumiana rekreacja. Wypoczynek z rodziną, z przyjaciółmi nad wodą czy w górach, pikniki, wspólne grillowanie i tak dalej. Same pozytywne skojarzenia: urlop, wakacje / ferie, cisza i spokój, a jeśli gwar to zawsze dobrze odbierany. Nic dziwnego, że tak lubimy wypoczywać; odcięci od codziennych problemów zapominamy o nękających nas sprawach i w pełni oddajemy się relaksowi.
Można powiedzieć, że wszelkie okoliczności również nam sprzyjają. Zaplecze turystyki rozwija się w niesamowitym tempie, pojawiają się wciąż nowe oferty, propozycje i możliwości. Dzięki temu, że wybór jest naprawdę duży, możemy zorganizować sobie idealny urlop i wspaniale spędzić czas. Wśród ofert zakwaterowania są zarówno hotele o wysokim standardzie, jak i prywatnie wynajmowane pokoje, czy pola namiotowe. Wachlarz cen jest równie szeroki jak możliwości wyboru zakwaterowania. Wraz z dynamicznym rozwojem turystyki w Polsce w ciągu ostatnich kilku lat, podnosi się ranga polskich miast, które dzięki temu na tle innych europejskich miejscowości wypoczynkowych wypadają coraz lepiej. Polskie miasta same w sobie mają wystarczająco dużo uroku, by zachęcić turystów do ich odwiedzania, natomiast realizowane przez nie programy i projekty dodatkowo turystów przyciągają, świadczą bowiem o atrakcyjności miasta.
Krosno jako byłe miasto wojewódzkie, zawsze staje na wysokości zadania i zapewnia satysfakcję z pobytu i wypoczynku. Proponuje różne formy spędzania wolnego czasu, gwarantuje dobrą atmosferę i nie pozwala się nudzić. Miasto może się pochwalić wspaniałą architekturą: przede wszystkim historycznymi kamienicami i średniowiecznymi kościołami. Śródmieście skupia się na centralnym miejscu, jakim jest Rynek. Jego początki sięgają czasów, kiedy samo miasto nie było jeszcze założone, a plac w obecnym kształcie pochodzi z XIV wieku. Ponieważ owo miejsce jest tak stare, stało się skarbnicą wiedzy na temat przeszłości miasta. Odkryto relikty renesansowego ratusza, domu wójtowskiego, studnie, wodociągi. Jednymi z najciekawszych architektonicznie budowli w mieście są, usytuowane przy Rynku, kamienice z podcieniami, a także inne zabytkowe budynki, jak chociażby dawny Pałac Biskupi, w którym obecnie znajduje się Muzeum Podkarpackie. Aura miasta sprzyja wypoczynkowi, a organizacja jest przychylna turystom; przy najważniejszych obiektach na „Szlaku dziedzictwa kulturowego” znajdują się tablice informacyjne. Dzięki temu, że władze miasta dbają o jego rozwój, można aktywnie i interesująco spędzić czas.

Osoby lubiące aktywny wypoczynek, stają często przed pytaniem „Jak i gdzie spędzić czas?”. Mając sprecyzowane zainteresowania, wybór jest prosty. Jeśli jednak nie mamy konkretnych ulubionych zajęć ani nawet rozeznania wśród miejsc, które zapewniają ciekawy odpoczynek, może pojawić się problem. Czasami na przeszkodzie staje chociażby odległość, a w związku z tym i kwestia dojazdu. Warto wybrać miejsce, które gwarantuje różnego rodzaju formy wypoczynku, ale nie jest też „zamknięte” – dobrze żeby umożliwiało korzystanie z takich rodzajów aktywności, jak na przykład wycieczki rowerowe poza zabudowaniami czy na obrzeżach miasta. Wiele miejscowość stwarza także warunki do wyjazdów poza miasto. Takie punkty wypadowe są dobrym pomysłem na spędzenie urlopu, ponieważ zapewniają urozmaicony wypoczynek i duży wybór wśród atrakcji.
Ponieważ Krosno znajduje się w południowo-wschodniej części kraju, jest usytuowane w pobliżu dwóch dużych pasm górskich, a zróżnicowana forma terenu w tej części Polski obfituje również w inne perełki ukształtowania powierzchni, z którymi wiąże się występowanie zarówno wyżyn jak i dolin rzecznych z meandrującym Wisłokiem i Sanem. W obrębie Pasma Odrzykońskiego, w sąsiedztwie którego leży Krosno, znajdują się dwa szczyty, będące dobrymi punktami widokowymi: Sucha Góra (585 m n.p.m.) oraz Królewska Góra (554 m n.p.m.).
Wspomniane już beskidzkie pasma to Beskid Niski na południu oraz Bieszczady na południowym-wchodzie. Beskid Niski wchodzi w skład Beskidów Środkowych i graniczy z Bieszczadami Przełęczą Łupkowską. Najwyższy szczyt Beskidu Niskiego po stronie polskiej to Lackowa (997 m n.p.m.), po słowackiej – Busov (1002 m n.p.m.). Ze stoków górskich Beskidu Niskiego wypływa kilka rzek, między innymi Wisłok i Jasiołka. Na terenie tego pasma znajduje się Magurski Park Krajobrazowy, a także Jaśliski Park Krajobrazowy. U podnóża Beskidu Niskiego znajdują się cztery uzdrowiska: Iwonicz-Zdrój, Wysowa-Zdrój, Rymanów-Zdrój, Wapienne. W obrębie Beskidu Niskiego usytuowana jest przełęcz Dukielska (500 m n.p.m.) – największe obniżenie Karpat. Mimo że to pasmo Beskidów nie może się pochwalić znacznymi wysokościami bezwzględnymi, zachęca innymi walorami przyrodniczymi. Przede wszystkim można o nim powiedzieć, jako jednym z nielicznych – dzikie. Można tu niewątpliwie znaleźć ciszę i spokój i znakomicie odpocząć. Wśród codziennego zgiełku, trudno o taki moment całkowitej ciszy, nie mówiąc już o przyjaznym otoczeniu, pięknej przyrodzie, czystym powietrzu… Jest to więc wspaniałe miejsce do odpoczynku i relaksu; nie ucieszy jednak osób, które wolą wyasfaltowane dróżki zamiast leśnych ścieżek. Mimo dobrze oznakowanych, więc zadbanych szlaków, możemy trafić także na strumyk nie zabezpieczony mostkiem ani kładką, toteż należy się liczyć z różnymi przygodami w związku z obcowaniem z dziką naturą.
Bieszczady leżą na terenie Polski, Słowacji i Ukrainy; w Polsce znajduje się część Bieszczadów Zachodnich, w której najwyższym szczytem jest Tarnica (1346 m n.p.m.), natomiast w całych Bieszczadach – na terenie Ukrainy – Pikuj (1405 m n.p.m.). Bieszczady są najbardziej na południowy-wschód wysuniętym obszarem Polski, a jeden z ich szczytów, Opołonek, jest najdalej na południe leżącym punktem Polski. Bieszczady są wyjątkowym pasmem gór polskich; podobnie jak Beskid Niski, od wieków zachwycają wciąż dzikim krajobrazem. Gwarantują wspaniałe, niezapomniane chwile na łonie natury, spotkania z nietypowymi gatunkami roślin i zwierząt, otwartą przestrzeń na połoninach i, w rezultacie, świetne samopoczucie. Mit dzikich Bieszczadów trwał niezmiennie do końca XX wieku, natomiast w ostatnich latach rozpoczęto delikatną ingerencję w wygląd gór. Na szczęście działania skupiają się na dokładnych opisach szlaków, budowaniu poręczy w niebezpiecznych miejscach czy mostków nad strumieniami – a nie ingerują bezpośrednio w świat przyrodniczy. Dzięki temu Bieszczady stają się coraz bardziej dostępne i zachęcają do wędrówek szersze grono turystów. Kiedyś góry te miały opinię nieco niebezpiecznych z racji tego, że łatwo można było się zgubić, odwiedzane były przez doświadczonych piechurów. Dziś natomiast na szlakach można spotkać coraz więcej małych dzieci z rodzicami i szkolnych wycieczek.

Góry południowo-wschodniej Polski zapraszają!

Okolice Krosna są znakomitym miejscem do zorganizowania wycieczek. Po pierwsze: ciekawe miasta znajdują się w niedalekiej odległości od Krosna, po drugie: usytuowane są w nich interesujące obiekty. Będąc w Krośnie, warto odwiedzić kilka okolicznych miasteczek – sprzyja temu położenie miasta. Na północ od Krosna leży wieś Odrzykoń, gdzie znajdują się ruiny zamku – i tu ciekawostka: zamek ten stał się miejscem akcji polskiego dramatu „Zemsty” autorstwa Aleksandra Fredry. Na wschód od Krosna znajduje się wieś Haczów, gdzie stoi XIV-wieczny kościół: jest on najstarszym drewnianym kościołem w Polsce oraz największym drewnianym gotyckim kościołem w Europie! W 2003 roku został umieszczony na liście światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO. Na południowy-wschód od miasta odwiedzić możemy Żarnowiec: wieś, o której pierwsze wzmianki pochodzą z 1340 roku. Może się ona poszczycić XVIII-wiecznym dworkiem, w którym niegdyś mieszkała Maria Konopnicka. Obecnie mieści się tu jej muzeum biograficzne z zachowaną jadalnią i gabinetem poetki oraz wystawa zawierająca pamiątki i utwory Konopnickiej. Drugą ważną postacią związaną z Żarnowcem jest Jędrzej Rogoyski – autor dzieła „Pamiętniki moje”, które opisuje życie szlachty zamieszkującej Podkarpacie w XIX wieku. Niedaleko Żarnowca znajduje się Bóbrka: wieś założona w 1397 roku. Na okolicznych obszarach odkryto wycieki ropy naftowej i w 1854 roku Ignacy Łukasiewicz rozpoczął budowę pierwszej na świecie kopalni. W XIX wieku była jedną z wydajniejszych kopalń ropy naftowej w całej Galicji. W 1961 roku natomiast została zamknięta i na terenie zakładu otwarto muzeum. Wśród zbiorów są nawet urządzenia z czasów powstawania kopalni, a liczba eksponatów wciąż się powiększa. Oprócz skansenu działa również otwarte w 1984 roku muzeum biograficzne Łukasiewicza. Nieco dalej od Bóbrki znajduje się miejscowość Dukla. Jej najbardziej charakterystycznym zabytkiem jest nagrobek Marii Amalii z 1773 roku, wykonany przez Jana Obrockiego. Warta uwagi jest także zabudowa Rynku, XVII-wieczny renesansowy ratusz, kościół parafialny zbudowany w stylu rokoko, ruiny synagogi zbudowanej w 1758 roku, XVII-wieczny pałac, w którym obecnie znajduje się muzeum historyczne. Na południu od Krosna leży wieś podmiejska Miejsce Piastowe. Znajduje się tu XIX-wieczny park krajobrazowy wraz z dworem Trzecieskich, pochodzący z 1791 roku. Obecnie nie jest użytkowany i niestety zniszczony. We wsi stoi także zabytkowy kościół, pochodzący z 1888 roku, a jego wnętrze zdobi XIV-wieczna gotycka rzeźba, przedstawiająca Matkę Boską z Dzieciątkiem. Innym ciekawym obiektem w Miejscu Piastowym jest zespół klasztorny michaelitów. Na początku XX wieku (w latach 1931 – 1935) zbudowany tu został kościół. Wkład michaelitów w funkcjonowanie miejscowości jest nadal widoczny i wykracza poza obowiązki zakonne; mianowicie prowadzą zakład wychowawczy i szkołę dla sierot, założone przez zakon salezjanów w 1892 roku. Również na południe Krosna leży miejscowość uzdrowiskowa Iwonicz Zdrój. Na tym obszarze znajduje się wartościowy zespół zabudowy drewnianej, który pochodzi z przełomu XIX i XX wieku. Zabytek ten jest dobrze zachowany i cechuje się przestrzennym układem, a styl, w jakim zabudowa powstała nosi nazwę szwajcarskiego i połączony jest z elementami secesji i klasycystycznej architektury polskiej. W Iwoniczu możemy zobaczyć również drewniany kościół zdrojowy i Świątynię pod wezwaniem św. Iwo i Matki Boskiej Uzdrowienia Chorych. Została zbudowana w 1895 roku, cechuje ją zachodnioeuropejska konstrukcja szkieletowa i widoczna więźba dachowa. W sąsiedztwie Iwanowa znajduje się inne uzdrowisko: Rymanów Zdrój. Jego początki sięgają XIX wieku, powstał dzięki rodzinie Potockich oraz źródłom, jakie odkryto w 1876 roku i już trzy lata później otwarto zakład zdrojowy. Początkowo uzdrowisko nastawione było na leczenie dzieci i młodzieży – i tak: w 1885 roku uruchomiono pierwszą kolonię leczniczą dla dzieci, a w 1887 pijalnię wód. Dopiero w drugiej połowie XX wieku rozpoczęto leczenie także dorosłych. Rymanów od początku istnienia prężnie się rozwijał, co uniemożliwiła mu tylko wojna, podczas której miasto zostało zniszczone. Znaczy rozwój uzdrowiska przypadł na lata międzywojenne oraz powojenne, kiedy w 1948 przywrócono je do działalności. Pod koniec XX wieku nastąpił kolejny znaczny rozwój: otwarto szpital i sanatorium, osiedle mieszkaniowe, powstał także park i kąpielisko. Dziś uzdrowisko odwiedzane jest przez 15 tys. pacjentów rocznie. Taką popularność zawdzięcza nie tylko występowaniu wód mineralnych, ale także położeniu w malowniczej dolinie, otoczeniu lasami oraz leczniczemu mikroklimatowi. Wody lecznicze należą do szczaw jodkowo-bromkowych oraz słono-alkalicznych i wypływają z trzech źródeł: „Tytusa”, „Celestyny” i „Klaudii”. Dzięki im leczniczym właściwościom, w uzdrowisku leczy się choroby m.in. dróg oddechowych, układu krążenia i pokarmowego, narządów ruchu. Wciąż jeszcze działalność nastawiona jest na młodych pacjentów; w leczeniu chorób wieku dziecięcego nabyto duże doświadczenie. Warte uwagi są także walory architektoniczne miejscowości: zachowało się kilka stylowych willi, powstałych jeszcze w wieku XIX.

Krosno i okolice zapraszają do zwiedzania!

W Krośnie znajduje się Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych (RDLP), która obejmuje lasy prawie całego Podkarpacia (tereny te zajmują 418 123 ha, z czego 405 710 ha to lasy). Obszary województwa podkarpackiego mogą się pochwalić bogactwem przyrodniczym, przede wszystkim zaś gatunkami nie występującymi w innych regionach Polski. O świetności terenów podlegających RDLP świadczy chociażby fakt utworzenia na nich dwóch parków narodowych: Bieszczadzkiego i Magurskiego, aż ośmiu parków krajobrazowych (185 tys. ha), 72 rezerwatów przyrody (10 tys. ha) oraz 13 obszarów chronionego krajobrazu (193 tys. ha). W lasach Podkarpacia występują zróżnicowane gatunki zarówno świata roślin jak i zwierząt. Co się tyczy flory, same lasy są najbogatsze (pod względem różnorodności) w Polsce, średni wiek drzewostanów jest najwyższy w kraju, a zasobność drewna na 1 ha lasu należy do najwyższych. Wśród zwierząt w największej ilości występują sarny, jelenie i dziki, ale także wilki, rysie, niedźwiedzie i żubry (w Bieszczadach). Dzięki udziałowi drapieżników i wielkich roślinożerców w piramidzie troficznej, lasy południowo-wschodniej Polski są jedynymi, w których obserwuje się pełną piramidę. Żyje tu jedno stado tarpanów, prowadzi się hodowlę (jedną z dwóch w kraju) głuszców. Ponieważ na obszarach RDLP żyje tak dużo gatunków, również chronionych, prowadzi się czynną ochronę. Leśnicy dbają o zrównoważony rozwój w związku z użytkowaniem lasów, zajmują się ogólnie pojętą ochroną przyrody oraz edukacją przyrodniczo-leśną (ścieżki przyrodnicze, ośrodki edukacji leśnej, izby leśne, szlaki piesze, trasy rowerowe, pola biwakowe itd.). Organizowane akcje ekologiczne mają na celu zwiększyć świadomość społeczeństwa i uwrażliwić ludzi na problemy przyrody, a także zachęcić do odwiedzania województwa podkarpackiego. Środowisko przyrodnicze ma znaczny wpływ na atrakcyjność regionu. Sama przyroda to nie jedyna wartość południowo-wschodniej Polski. Lasy tego obszaru posiadają bogatą tradycję łowiecką. Między innymi król Kazimierz Wielki i Władysław Jagiełło urządzali polowania w Puszczy Sandomierskiej, na Królewskiej Górze, w okolicach Sanoka i Leska. Od XVII wieku lasy królewskie przechodziły w ręce największych rodów magnackich, takich jak Potoccy czy Czartoryscy, zaś w II połowie kolejnego stulecia powstała specjalistyczna służba leśna, mająca zarządzać lasami. Warto nadmienić, że to właśnie stąd pochodzi pierwszy podręcznik leśnictwa wydany w języku polskim. Przetłumaczony został z języka niemieckiego, opracowany w 1808 roku i wydany w 1909. Dziś zabytek kultury informuje nas o wysokim poziomie gospodarowania w polskich lasach w XIX wieku. Otwarto wtedy szkoły kształcące leśników: w 1850 roku została założona pierwsza szkoła w Hołubli koło Przemyśla, w 1883 roku - w Bolechowie, zaś w połowie następnego wieku otwarto Technikum Leśne. Od tamtego czasu na Podkarpaciu szkoli się wielu leśników. Przeszłość i związana z nią tradycja opisywanego obszaru niewątpliwie skłania do wypraw w głąb podkarpackich lasów. Są wspaniałym miejscem na rodzinny spacer czy biwak w gronie przyjaciół. Otoczenie starych drzew zarówno nadaje lasom trochę mistycyzmu, jak i wzbudza szacunek, a powstałe ścieżki przyrodnicze i rozbudowana edukacja przyrodnicza zachęcają do zawarcia przyjaźni z naturą. Życie z nią w zgodzie gwarantuje spokój i dobry wypoczynek; warto spędzać dużo czasu na świeżym powietrzu, dotlenić organizm; bliski kontakt z naturą może przenieść w nasze życie więcej harmonii. W połączeniu z aktywnym wypoczynkiem, dobrze to zrobi także na nasze mięśnie i sylwetkę; ścieżki rowerowe i konne umożliwiają uprawianie sportów na terenie lasów. Spotkania z rzadkimi gatunkami będą kolejnym doznaniem i interesującym przeżyciem, a informatory szlaków przyrodniczych i akcje edukacyjne zapewnią poszerzenie naszej wiedzy na ich temat. Odwiedzając las należy oczywiście pamiętać, że jesteśmy tylko jego gośćmi, należy się więc dostosować do zasad w nim panujących. Nie wolno rozpalać ognisk, straszyć dzikich zwierząt, zrywać chronionych gatunków roślin, a na miejscu swego odpoczynku należy zostawić po sobie porządek. Wspomniane już prace leśników zapewniają człowiekowi duży dostęp do lasów, dobrze jest z nich korzystać i tym bardziej przestrzegać zakazów i innych norm panujących na terenach leśnych.